Voorkom schouwbranden tijdens de herfstmaanden

Gepubliceerd op Dinsdag 14 september 2021

De geschiedenis leert ons dat tijdens de nakende herfstmaanden er opvallend veel berichten in de pers verschijnen over woningbranden. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer een derde van de woningbranden veroorzaakt wordt door een schouwbrand. Daarbij is een slecht onderhoud van de schoorsteen een van de belangrijkste oorzaken. Deze stijging is een teken dat er een veiligheidscampagne nodig is. Je schoorsteen regelmatig laten vegen is dus aangeraden.  De stad Menen is overtuigd dat preventie helpt. Tegen heel wat gevaren kun je jou beschermen. En dit hoeft niet veel te kosten.

Oorzaken schoorsteenbrand
Je krijgt te maken met een schoorsteenbrand als brandbaar materiaal in het rookkanaal vlam vat. Het kan daarbij gaan om een vogelnest, bladeren of een andere verstopping. Het is ook mogelijk dat verbrandingsresten (roetaanslag), die zich aan de wand van het rookkanaal ophopen, vlam vatten. Dat is vooral het geval bij houthaarden of kachels op kolen of mazout. Bij gashaarden is een schouwbrand eerder zeldzaam, aangezien ze bijna geen vervuiling in het rookkanaal met zich meebrengen.

Hoe kan je een schouwbrand herkennen?
Aan een sterke rookontwikkeling, die ook in huis terecht kan komen, en een loeiend geluid in de schoorsteenwand. Ook een abnormaal warm rookkanaal, een sterke roetgeur en vlammen die soms ook uit de schoorsteen komen, wijzen op een schouwbrand.

Schouwbrand voorkomen? Schoorsteen vegen!
Schouwbranden kunnen ontstaan door een slechte constructie van de schoorsteen, een foutief gebruik, maar vooral door onvoldoende onderhoud. Het is dus ook belangrijk om je schoorsteen regelmatig te laten reinigen.

Heb je een schoorsteen die aangesloten is op een centrale verwarmingsinstallatie op vaste brandstof of mazout, dan ben je verplicht om deze 1 keer per jaar te laten reinigen. Bij centrale verwarming op gas moet een reiniging om de 2 jaar. De hele installatie, waaronder ook de schoorsteen, moet daarbij schoongemaakt te worden.

Je schoorsteen laten vegen is nodig om in orde te zijn met de verzekering, ook wanneer het wettelijk niet verplicht is. Wanneer je geen attest kan voorleggen dat de schoorsteenreiniging bewijst, loop je namelijk het risico dat de verzekering in geval van een schoorsteenbrand niets terugbetaalt.

Weet dat enkel een erkende schoorsteenveger zo’n attest kan uitschrijven. Vandaar dat de verplichte reiniging van een centrale verwarmingsinstallatie bij wet enkel uitgevoerd mag worden door een erkende technicus. Ook bij het reinigen van een individueel stooktoestel, wat bij wet niet verplicht is, is het aangeraden om de klus door een erkende schoorsteenveger te laten uitvoeren. Bij een individueel stooktoestel dat niet aangesloten is op een centrale verwarmingsinstallatie is de reiniging niet wettelijk verplicht.

Renovatie
In veel gevallen gaat de nieuwe verwarmingsketel niet langer samen met de bestaande schoorsteen. Dit heeft meestal te maken met de afmetingen en de kans op vochtproblemen. 

Afmetingen:
Zorg voor de juiste afmetingen. Het is zeer belangrijk dat je schoorsteen de juiste diameter en lengte heeft. Een schoorsteen met een te grote of te kleine diameter trekt slecht en vergroot het risico op schoorsteenbrand. Door de verminderde trek van je schoorsteen loopt u ook meer risico op CO-vergiftiging. Verder moet het traject van de schoorsteen zo verticaal mogelijk zijn, met een minimum aan bochten. Onregelmatigheden in het rookkanaal zorgen namelijk voor weerstand, waardoor de rookgassen worden afgeremd en te snel afkoelen. Het gevolg is een verhoogde afzetting van roet. De leverancier van je verwarmingstoestel kan jou hierin bijstaan.

Vochtproblemen:
Het schoorsteenkanaal sluit dikwijls niet meer goed aan op de nieuwe verwarmingsketel. Ook werkt een traditionele schoorsteen op basis van natuurlijke trek, dit betekent dat de warme lucht die de ketel via de schoorsteen afvoert op natuurlijke manier stijgt. Warme lucht is namelijk lichter dan koude lucht. Bij een lage temperatuurketel of condensatieketel zijn de afgevoerde rookgassen niet warm genoeg om een krachtige natuurlijke trek te verkrijgen in een traditionele schoorsteen. Hierdoor zal de waterdamp in de rookgassen condenseren vóór het verlaten van de schoorsteen. Je oude schoorsteen is meestal gebouwd uit materialen die niet snel genoeg opwarmen en bovendien te breed om een goed droogproces te verkrijgen. Hierdoor zal het vocht in de wanden blijven hangen en op je muren inwerken. Laat daarom ook ineens jouw schoorsteenkanaal vernieuwen als je een nieuwe verwarmingsketel plaatst.

10 tips om schoorsteenbrand te voorkomen:

  1. Vermijd vochtig of behandeld hout als brandstof. De gebruikte brandstof moet voldoende droog zijn om roetneerslag te voorkomen. Vochtig of behandeld hout zorgt voor een onvolledige verbranding en geeft bovendien veel minder warmte af dan droog  hout. 
  2. Geverfd hout, multiplex of spaanplaten veroorzaken bij verbranding een grote uitstoot van schadelijke stoffen (PAK’s, zware metalen...). Daarom mag binnenshuis volgens de Vlaamse milieureglementering (VLAREM), naast de wettelijk toegelaten brandstoffen zoals aardgas, stookolie en steenkolen, enkel onbehandeld stuk hout worden verbrand in kachels. 
  3. Vermijd harsrijk hout als brandstof Harsrijk hout, zoals naaldhout,  veroorzaakt meer roetafzetting in de schoorsteen en geeft vonken bij verbranding waardoor houtdeeltjes kunnen wegspatten. 
  4. Voorkom het nasmeulen van verwijderde assen. Wanneer u assen verwijderd die nog niet voldoende gekoeld zijn, kan naburig materiaal ontbranden. Deponeer daarom bij voorkeur de as in een metalen afgesloten bak.
  5. Ventileer tijdens het stoken voldoende de ruimte. Voor een goede trek van de schoorsteen is er voldoende aanvoer van verse lucht in de ruimte nodig. Dit blijft noodzakelijk, zelfs bij lage-energiewoningen of passiefhuizen!
  6. Kies het juiste toestel voor je ruimte! Plaats nooit een te grote kachel in een kleine ruimte. Je zal het snel te warm krijgen, de kachel op een lagere stand plaatsen waardoor de trek in de schoorsteen vermindert en de roetaanslag vergroot. Bovendien neemt het risico op CO-vergiftiging toe.
  7. Plaats een schoorsteenkap. Het plaatsen van een schoorsteenkap is een goede maatregel om het rookkanaal vrij te houden van onder andere nesten en bladeren.
  8. Hou brandbare materialen op een veilige afstand van je kachel/open haard.
  9. Respecteer een veiligheidsafstand van 1,5m rondom jouw kachel. Wanneer je kachel op een brandbare vloer staat, plaats er dan een onbrandbare plaat (vb. in metaal) onder en zet een vonkenscherm voor de kachel.
  10. Plaats rookmelders. Onderzoek heeft aangetoond dat rookmelders het aantal doden kunnen doen dalen met maar liefst 70%. Een goed geplaatste en onderhouden rookmelder waarschuwt de bewoners op tijd zodat ze kunnen vluchten. Kies voor een rookmelder dat voldoet aan de norm.

Indien je toch te maken krijgt met een schoorsteenbrand (een loeiend geluid is meestal de voorbode van een schoorsteenbrand):

  1. Bel onmiddellijk de brandweer op 112.
  2. In afwachting kan je het vuur proberen doven met zand of zout/soda. Gebruik nooit water. Daardoor ontstaat stoom en teveel stoom kan tot een explosie of scheur in het rookkanaal leiden.
  3. Sluit de schoorsteenklep en onderbreek de luchttoevoer.
  4. Maak de ruimte rond de kachel/haard vrij van brandbaar materiaal.
  5. Bescherm jezelf en verlaat de ruimte.
  6. Na de brand: Verlucht grondig zodat je geen CO-vergiftiging kan oplopen en laat de schoorsteen controleren vooraleer je ze terug gebruikt.

 

Meer info over brandpreventie: www.speelnietmetvuur.be/nl/