De Leie geschiedkundig

De loop van de Leie in Menen en het hydrografisch uitzicht van Menen is in de loop der tijden verschillende malen gewijzigd, want de oorspronkelijke loop van de rivier werd meerdere keren veranderd en aangepast. De Leie heeft een belangrijke rol gespeeld in het ontstaan van de nederzetting, die later zou uitgroeien tot de stad Menen. Precies het overschrijden van de rivier door een weg die twee grote economische centra (nl. Rijsel en Brugge) met elkaar verbond, betekende het begin van de nederzetting als oversteekplaats over de Leie. Reeds in de 14de eeuw waren er twee vertakkingen: de Dode Leiearm en de rechte doorsteek met Wael en Achterwael. De Dode Leie is heel waarschijnlijk de oudste rivierarm en maakte deel uit van de oorspronkelijke meandervormige loop van de Leie. Het rechtlijnige stuk van de Leie daarentegen is wellicht van kunstmatige aard, door mensenhanden gegraven. Dit gebeurde reeds vóór 1300. In de ‘Golden River' werd het vlas geroot. Dankzij de Leie kon Menen zich verder ontplooien als stad, vandaar ook de gouden bijnaam.

Bij de aanleg van de vestingen van Montigny werd het water van de Leie aangewend voor de bevoorrading van de gracht rond de vestingmuren. Ook bij de aanleg van de vestingen van Vauban (1679-89) en de bouw van de Hollandse vestingen (1817-30) werd de Leievallei maximaal benut voor het scheppen van kunstmatige overstromingszones. Zodoende kon men op verschillende plaatsen kunstmatige overstromingen creëren. Tussen Menen en Wervik vormde de Leie ook de grens met Frankrijk.

Tijdens de 19de eeuw bleef het tracé van de Grensleie bijna onveranderd en kwamen er maar weinig verbeteringswerken tot stand. Na de eerste wereldoorlog kanaliseerde men een deel ten gunste van de scheepvaart. In 1920 werd een nieuw deel gegraven, zodat de schepen niet meer door de oude stad moesten varen. In de jaren 1970 werden oude delen gedempt en omgevormd in een parkzone (Oude Leielaan). Eind jaren 1980 werd de loop van de Leie nogmaals gewijzigd. De rivier werd verdiept en rechtgetrokken. Zo ontstond een eiland (grotendeels op Frans grondgebied) van 40 ha. De oude Leiearm wordt stilaan herschapen in één aaneengesloten recreatiegebied met jachthaven, recreatiegebied, diverse mogelijkheden voor waterrecreatie en een nieuw zwembadcomplex.