De allereerste Ronde van Vlaanderen in 1913

Op zondag 23 mei 1913 sprak Karel Van Wijnendaele, oprichter van de Ronde van Vlaanderen, op de Korenmarkt in Gent de legendarische woorden "Heeren, vertrekt!" en gaf zo het startschot voor een helletocht van 324 km. Er waren 37 renners aan de start, gevolgd door 5 volgwagens. Amper 16 coureurs haalden de finish. Wielrenners die voor de Franse ploegen reden, kregen startverbod van hun ploeg, wegens te gevaarlijk in het brutale Vlaanderen... Het parcours liep via St-Niklaas, Aalst, Oudenaarde, Kortrijk, jawel Menen! via Ieper over Veurne richting kust (Oostende), om dan van Torhout, via Roeselare en Brugge op de piste in Mariakerke te eindigen. In tegenstelling tot de Ronde van vandaag, zaten op de Kwaremont na, geen bulten in het parcours. In een spurt met 6 haakten 2 renners in mekaar en vielen. Paul Deman haalde het net voor zijn vriend Jozef Vandaele na meer dan 12 uur koers met een gemiddelde van net geen 27 km/u! Als winnaar ontving hij naar het schijnt 1.500 franken, toen ongeveer het jaarsalaris van een onderwijzer!

Het parcours

De uitslag

1. Paul Deman, 324 km in 12u 03'10" (gem. 26,88 km/u)
2. Joseph Van Daele, z.t.
3. Victor Doms, z.t.
4. August Dierickx, z.t.
5. Arthur Maertens, z.t.
6. Jan Van Ingelghem, op 1'00"
7. Achiel Depauw, z.t.
8. Auguste Benoit, op 6'50
9. Adrien Kranskens, op 17'50"
10. Hector Billiet, z.t.

Gedichten over de Ronde van 1913

De première van 1913
[winnaar Paul Deman]

Het landschap plooit zich naar geweld
van wind en wielen: twaalf uren lang
fietsen bestofte mannen door stad en dorp,
hun adem stoot de stilte open,
over het stuur de lamgeslagen koppen.

Niemand had dit hier ooit gezien
een sliert van gebogen mannen op metaal,
de flikkering van tanden in de zon.
En uren zwoegen onder de wolken
die als hanen dreigen.

Een epos is geboren, eeuwen later
herleeft Sparta aan de Noordzee.
De zee die met renners spot
en zout naar hun ogen blaast.

Gent ziet een hand de lucht ingaan.
In de verte komt de Grote Oorlog aangerold;
de razernij die wiel en benen breekt.

WILLIE VERHEGGHE

[uit: Willie Verhegghe Renners sterven niet – Ronde van Vlaanderen, gedichten. Balegem/Gent Pinguin-Poëziecentrum, 2000-2004]

Zonder titel 

Met 37 stonden ze in 1913 aan de start
van een wedstrijd voor mannen met een strijdershart
330 km bonken en beuken tegen de wind
In Karel Van Wijnendale zijn geesteskind
De Ronde van Vlaanderen was geboren
Over slechte wegen en kasseien krom gebogen
Renners stampten, vloekten en martelden de pedalen
’t Leefde bij de mensen en men vertelde veel sterke verhalen
Ze snoten het gele slijm met een duimdruk uit hun neus
van de kleine renner tot de reus
dan ging de kop weer omlaag
en duwen maar
Een eeuw later heeft De Ronde nog aan populariteit bijgewonnen
De sterke verhalen zijn gebleven, zeker niet allemaal verzonnen.
Maar wij zijn fier want 100 jaar geleden
En ook dat is niet overdreven
Was het Paul Deman uit Rekkem die daar in Gent
Met sprekend gemak als een grote vent
Dol van vreugde, buiten zinnen
Vlaanderens mooiste, wist te winnen.

WILFRIED OSSIEUR